Διατροφική αντιμετώπιση του ευερέθιστου εντέρου

Τι είναι το IBS

Το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου (IBS, Irritable Bowel Syndrome) ή σπαστική κολίτιδα είναι μια χρόνια γαστρεντερική δυσλειτουργική διαταραχή που επηρεάζει το 9-23% του πληθυσμού στον κόσμο (1).

Δεν γνωρίζουμε ακριβώς την αιτιολογία του, ωστόσο υπάρχουν πολλοί παράγοντες που εμπλέκονται σε αυτό, τόσο σωματικοί όσο και ψυχολογικοί, οι οποίοι ταλαιπωρούν τους πάσχοντες και επηρεάζουν τόσο την καθημερινότητα όσο και τις διατροφικές τους επιλογές.

Παράγοντες που ενδεχομένους συνεργούν στην εμφάνιση του συνδρόμου είναι η υπερευαισθησία του εντέρου, μια φλεγμονή που μπορεί να υπάρχει στον εντερικό βλεννογόνο, γενετικοί παράγοντες και προηγούμενες γαστρεντερικές λοιμώξεις που αντιμετώπισε το άτομο.

Ακόμα, χαρακτηριστικό όσων εμφανίζουν IBS είναι ο αγχώδης χαρακτήρας τους και οι έντονοι ρυθμοί της καθημερινότητάς τους.

Μάλιστα, ορισμένες μελέτες υποστηρίζουν ότι τα άτομα αυτά έχουν μειωμένους υποδοχείς σεροτονίνης στο έντερο με αποτέλεσμα να εμφανίζουν πιο συχνά συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους ωστόσο δεν γνωρίζουμε αν το υπερβάλλων άγχος είναι το αίτιο που προκαλεί το σύνδρομο ή αποτέλεσμα αυτού. (2)

Πως γίνεται η διάγνωση

Η ύπαρξη κοιλιακού πόνου ή δυσφορίας τουλάχιστον 3 μέρες/μήνα για τους τελευταίους 3 μήνες με 2 ή περισσότερα από τα παρακάτω χαρακτηριστικά:

  • Υποχώρηση των ενοχλημάτων με την κένωση
  • Αλλαγή στη συχνότητα των κενώσεων
  • Αλλαγή στη σύσταση (εμφάνιση) των κενώσεων

Τα κριτήρια πρέπει να διαρκούν για τουλάχιστον 3 μήνες, με την αρχή των συμπτωμάτων να τοποθετείται τουλάχιστον 6 μήνες πριν την διάγνωση (3)

Ανάλογα με τα χαρακτηριστικά υπάγεται σε 3 κατηγορίες:

  • IBS-C: με συμπτώματα δυσκοιλιότητας
  • IBS-D: με συμπτώματα διάρροιας
  • IBS-Μ: μικτού τύπου (εναλλαγή των δύο παραπάνω)

Ποια είναι η αντιμετώπιση

 

Θεραπεία 1ης γραμμής: Σωστό διατροφικό πρότυπο και τρόπος ζωής

Αρχικά πρέπει να αποκλειστούν άλλες παθολογικές αιτίες που ενδέχεται να προκαλούν τα συμπτώματα, όπως κοιλιοκάκη και δυσανεξίες σε λακτόζη-φρουκτόζη

Στη συνέχεια μέσω ενός λεπτομερούς διατροφικού ιστορικού και συμπτωμάτων δίνονται οι εξής συμβουλές:

  • Τακτικά γεύματα, αρκετός χρόνος για το γεύμα, καλή μάσηση, αποφυγή γευμάτων πριν τον ύπνο, ενθάρρυνση για ποικιλία τροφίμων
  • Η κατανάλωση αλκοόλ, λίπους και διαιτητικών ινών πρέπει να κινούνται εντός φυσιολογικών συνιστώμενων ορίων
  • Ενθάρρυνση άσκησης, στρατηγικές χαλάρωσης και αντιμετώπισης των απαιτήσεων της καθημερινότητας.

Θεραπεία 2ης γραμμής: Δίαιτα χαμηλή σε FODMAPs

Η δίαιτα αυτή είναι χαμηλή σε ζυμώσιμους υδατάνθρακες όπως ολιγοσακχαρίτες, δισακχαρίτες, μονοσακχαρίτες και πολυόλες, που θεωρούνται υπεύθυνοι για συμπτώματα φουσκώματος.

Στόχος της είναι όχι ο αποκλεισμός ομάδων τροφίμων αλλά η αντικατάστασή τους με άλλα, καλύτερα ανεκτά από το έντερο.

Διαρκεί περίπου 3-6 εβδομάδες και στην συνέχεια γίνεται σταδιακή επανένταξη των “ ένοχων “ τροφίμων ώστε να προσδιοριστεί ακριβώς η ποσότητα των FODMAPs που ανέχεται το άτομο. Πρέπει πάντα να ακολουθείται υπό την επίβλεψη εξειδικευμένου διαιτολόγου ώστε να διατηρείται ένα ισορροπημένο διαιτολόγιο. (4)

FodMap_FODMAP-Consumer_Infographic

Παραδείγματα τροφίμων χαμηλά σε FODMAPs: εσπεριδοειδή, μπανάνα, μαρούλι, καρότο, προϊόντα χωρίς λακτόζη, σκληρά τυριά, ρύζι, πατάτα, κρεατικά, αυγό. 

Βλέπουμε λοιπόν ότι δεν υπάρχει μια “τέλεια δίαιτα” για την αντιμετώπιση του ευερέθιστου εντέρου αλλά περισσότερο εξειδικευμένες συστάσεις ανάλογα με το άτομο.

Το πιο σημαντικό να γνωρίζει κανείς είναι ότι η διατήρηση μιας ισορροπημένης διατροφής, ενός τακτικού πλάνου γευμάτων, η τακτική σωματική δραστηριότητα και η προσπάθεια μείωσης του υπερβολικού άγχους είναι οι σπουδαιότεροι σύμμαχοι στην αντιμετώπιση του ευερέθιστου εντέρου.

 

Βιβλιογραφία:

  1. World Gastroenterology Organisation, 2009
  2. Eduard Cabre (2010) Irritable bowel syndrome: can nutrient manipulation help? Current Opinion in Clinical Nutrition and Metabolic Care 13:581–587
  3. George F. Longstreth (2006) Functional Bowel Disorders 130:1480–1491
  4. British Dietetic Association systematic review and evidence-based practice guidelines for the dietary management of irritable bowel syndrome in adults (2016 update), A. McKenzie, Journal of Human Nutrition and Dietetics

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s